przygotowana likwidacja

Przygotowana likwidacja – zbywanie majątku w upadłości

Dużym problemem dłużników starających się o upadłość konsumencką jest opór ich rodzin dotyczący utraty majątku. Szczególnie ciężko jest pogodzić się z utratą nieruchomości, której Dłużnicy są właścicielami. Należy pamiętać, że z dniem ogłoszenia upadłości konsumenckiej majątek upadłego staje się tzw. masą upadłości. Zarząd nad majątkiem upadłego przejmuje syndyk, który dokona jego likwidacji. W celu uniknięcia takiego scenariusza, dłużnicy podejmują przed złożeniem wniosku upadłościowego wiele nieroztropnych działań. Czy warto? Czy istnieją inne rozwiązania? Czym jest przygotowana likwidacja?

Bezskuteczność czynności

Bezskuteczność z mocy prawa

Co do zasady, bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są rozporządzenia majątkiem dokonane przez upadłego w okresie roku przed złożeniem wniosku. Chodzi tutaj o takie działania jak sprzedaż czy darowizna majątku. Za bezskuteczne zostaną uznane jednak tylko te działania, które są rażąco niewspółmierne. Dłużnik nie może zatem fikcyjnie zaniżać wartości zbywanego majątku.  Przepisy prawa upadłościowego rozciągają tą zasadę również na zawieranie fikcyjnych ugód sądowych oraz nieuzasadnione akceptowanie wytoczonych przeciwko dłużnikowi powództw cywilnych.

Umowy z bliskimi pod szczególnym nadzorem

Szczególnie sąd traktuje czynności upadłego dokonywane z osobami bliskimi. Sędzia na wniosek syndyka, może podważyć działania, w których drugą stroną czynności prawnej jest małżonek, dzieci, wnuki czy krewni upadłego. Dotyczy to tych umów, które zawarł upadły odpłatnie z ww. osobami i w wyniku których doszło do pokrzywdzenia wierzycieli. Co ciekawe, za osobę bliską w rozumieniu ustawy prawo upadłościowe traktowane są także osoby pozostające w faktycznym pożyciu (partnerzy) oraz osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe. Na takich samych zasadach traktowane są również czynności z przedsiębiorstwami powiązanymi z upadłym.

Opisywane czynności prawne mogą być kwestionowane jeśli zostały dokonane na 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o upadłość. W tym przypadku nie będzie miała znaczenia wartość sprzedanej rzeczy. Sam fakt dokonania czynności z osobą najbliższego kręgu dłużnika może doprowadzić do unieważnienia umowy.

Skarga pauliańska

Nawet jeśli dłużnik rozporządził majątkiem na więcej niż rok przed złożeniem wniosku to w dalszym ciągu nie może być do końca spokojny. W terminie 2 lat od dnia dokonania czynności, syndyk może wytoczyć sprawę sądową zwaną skargą pauliańską. Syndyk może to zrobić jednak dopiero po ogłoszeniu upadłości. Wcześniej uprawnienie to przysługuje wierzycielom na nieco innych warunkach i z dłuższym 5 letnim terminem na wytoczenie procesu. W ramach postępowania syndyk może domagać się od osoby, która nabyła od dłużnika majątek, uznania takiej czynności za bezskuteczną. Syndyk musi wykazać tutaj, iż nabywca posiadał wiedzę, że dłużnik wyzbył majątek z uwagi na ciążące na nim zobowiązania.

przygotowana likwidacja

Skutki podważenia czynności prawnych dłużnika

Jeżeli czynność upadłego zostanie podważona, to przedmioty, których się wyzbył, wracają do masy upadłości. Jeśli jest to niemożliwe do masy upadłości wraca kwota odpowiadająca wartości utraconej rzeczy.

Czy w związku z licznymi możliwościami zakwestionowania czynności rozporządzających majątkiem, upadły nie ma możliwości przekazania swojego majątku swoim najbliższym? Ostatnia nowelizacja ustawy prawo upadłościowe, przyznaje upadłym możliwość legalnego rozporządzenia majątkiem za zgodą sądu. Rozwiązanie to nosi nazwę tzw. przygotowanej likwidacji.

Przygotowana likwidacja majątku w upadłości konsumenckiej

W postępowaniu o ogłoszenie upadłości (a zatem jeszcze przed formalnym jej ogłoszeniem), dłużnik może złożyć do sądu wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży jego majątku. Wniosek taki może zostać złożony wraz z wnioskiem upadłościowym lub później. Majątek, który chce rozdysponować dłużnik musi być jednak majątkiem o znacznej wartości.

We wniosku o wyrażenie zgody na sprzedaż majątku, potencjalny upadły musi zawrzeć informację co, komu i za ile chce sprzedać. Warunki sprzedaży można określić w złożonym projekcie umowy, która będzie ostatecznie zawarta po ogłoszeniu upadłości przez syndyka.

Przygotowana likwidacja – załączniki

Do wniosku należy dołączyć ponadto dwa bardzo istotne dokumenty. Obligatoryjnym załącznikiem jest potwierdzenie uiszczenia wadium. Zainteresowany nabywca musi wpłacić na rachunek depozytowy sądu 1/10 wartości oferowanej ceny składnika majątkowego będącego własnością dłużnika.

Drugim istotnym załącznikiem jest opis i oszacowanie majątku sporządzone przez biegłego. Wartość oferowanego składnika majątkowego musi potwierdzić profesjonalista. Natomiast sprzedaż nie może nastąpić za cenę niższą niż ta wskazana przez biegłego.

Jeśli na majątku dłużnika ustanowiono zabezpieczenia takie jak zastaw czy hipoteka, dłużnik musi załączyć także do wniosku odrębną listę tych zabezpieczeń.

Przygotowana likwidacja

Zawarcie umowy

Syndyk zawiera umowę sprzedaży na warunkach określonych w postanowieniu sądu o zatwierdzeniu warunków sprzedaży. Nie może to nastąpić później niż w terminie 30 dni od dnia prawomocności tego postanowienia, chyba  warunki umowy przewidywały inny termin.

Przygotowana likwidacja jest interesującym rozwiązaniem, gdyż w jej ramach upadły może sprzedać majątek na rzecz swoich bliskich. Jeżeli do sprzedaży dojdzie w opisywanym trybie, umowa taka nie będzie mogła zostać podważona przez wierzycieli. W przypadkach zatem, w których w skład majątku upadłego wchodzi ważna dla niego rzecz lub nieruchomość, warto rozważyć przeprowadzenie tej transakcji właśnie w ten sposób. Warto mieć bowiem na uwadze obostrzenia jakie wskazywałem na początku wpisu a także fakt, iż w egzekucji komorniczej osoby bliskie dla dłużnika nie mogą brać udziału w licytacji. Rodzinna nieruchomość może w takim przypadku trafić w ręce osoby niezwiązanej w żaden sposób z dłużnikiem.

covid-19 a upadłość

Pandemia COVID-19 a upadłość przedsiębiorstwa

Od 20 marca 2020 r. obowiązuje w Polsce stan epidemii. Wcześniej od dnia 13 marca 2020 r. obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego. W związku z niesłabnącą falą zachorowań nie zanosi się aby pandemia koronawirusa ustąpiła w ciągu najbliższych miesięcy. Za falą zachorowań nadchodzi niestety także recesja gospodarcza, która szczególnie uderzy w przedsiębiorców. Mając to na uwadze, ustawodawca przygotował szereg zmian, które dotyczą upadłości. COVID-19 a upadłość przedsiębiorstwa – jakie zmiany przygotował ustawodawca?

COVID-19 a upadłość przedsiębiorstwa – ustawodawstwo

W pierwszym pakiecie ustaw składających się na tzw. tarczę antykryzysową 1.0, ustawodawca nie zmodyfikował zasad upadłości. Przyczyną takiego stanu rzeczy, było z pewnością niedawne wejście w życie nowelizacji prawa upadłościowego odnoszącej się zwłaszcza do konsumentów. O zmianach w upadłości obowiązujących od 24 marca 2020 r. można poczytać w innym artykule na moim blogu (czytaj więcej).

W związku jednak z faktem, iż spowolnienie gospodarcze w pierwszej kolejności uderzyło
w przedsiębiorców, rząd zdecydował się na zliberalizowanie zasad upadłości w kolejnym pakiecie kryzysowym. Zmiany te weszły w życie wraz z przyjęciem z dniem 18 kwietnia 2020 r. tzw. tarczy antykryzysowej 2.0. Jakie zmiany wprowadzono?

COVID-19 a upadłość

Zawieszenie terminu na złożenie wniosku upadłościowego – COVID-19 a upadłość

Najważniejszą zmianą jaka obowiązuje od 18 kwietnia 2020 r. jest niewątpliwie ustawowe zawieszenie terminu na złożenie wniosku o upadłość przedsiębiorstwa.

Przypomnijmy, iż ogólne zasady prawa upadłościowego nakładają na przedsiębiorcę obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od dnia wystąpienia niewypłacalności. Termin ten wiąże zarówno przedsiębiorcę prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą, wspólników w spółkach osobowych jak również członków zarządu spółek kapitałowych. Niewypłacalność jest natomiast rozumiana jaka utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Zgodnie z wprowadzonymi zmianami, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii wprowadzonych z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Oznacza to, iż termin na złożenie wniosku biegnie dopiero od chwili ustania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Na złożenie wniosku upadłościowego, przedsiębiorca będzie miał zatem 30 dni od zakończenia stanu epidemii. Ale czy termin ulega zawieszeniu w każdym przypadku?

Kiedy termin na złożenie wniosku nie ulegnie zawieszeniu?

Od każdej zasady są oczywiście wyjątki. Termin ulega zawieszeniu tylko jeżeli niewypłacalność powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Jednocześnie niewypłacalność musi być ściśle powiązana z chorobą COVID-19.

Oznacza to, iż jednym powodem złej sytuacji finansowej przedsiębiorcy muszą być skutki epidemii. Przykładowo może to być spadek liczby klientów, wypowiedzenie umowy przez kontrahenta czy potrzeba izolacji znacznej części pracowników.

Jeżeli natomiast zła sytuacja przedsiębiorstwa zaistniała już przed pandemią, termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie ulegnie zawieszeniu. Tak samo będzie jeżeli stan niewypłacalności powstał co prawda w okresie pandemii ale nie był związany z jej skutkami. Przykładowo w przypadku np. pożaru zakładu pracy i powiązaną z tym utratą płynności finansowej, termin na zgłoszenie upadłości nie ulega zawieszeniu. W tym przypadku pożar zakładu pracy nie jest bowiem następstwem COVID-19.

COVID-19 a upadłość

Kontrola finansów przedsiębiorstwa a COVID-19

Przedsiębiorcy muszą nadal skrupulatnie kontrolować stan finansów prowadzonego przedsiębiorstwa. Jest to szczególnie ważne, gdyż w trakcie trwania stanu epidemicznego lub stanu epidemii wierzyciele wciąż mogą składać wnioski o ogłoszenie upadłości. W Polsce stan zagrożenia epidemicznego formalnie obowiązywał od dnia 13 marca 2020 r., a od 20 marca 2020 r. przekształcił się w trwający aktualnie stan epidemii.

Co musi zrobić przedsiębiorca? Jeśli jego firma znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, to musi ustalić dwie okoliczności:

  1. czy przed dniem 13 marca 2020 r., jego przedsiębiorstwo kwalifikowało się do upadłości, oraz
  2. jaka jest przyczyna niewypłacalności.

Jest to o tyle ważne, iż nieterminowe zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa wiąże się z szeregiem negatywnych i daleko idących konsekwencji prawnych.

Przyspieszone postępowanie upadłościowe

A co zrobić w sytuacji gdy COVID-19 nadszarpnął finanse przedsiębiorcy ale firma nie kwalifikuje się do upadłości? Mając na uwadze konieczność zachowania przedsiębiorstw i miejsc pracy, rząd zdecydował się również na wprowadzenie tzw. przyśpieszonego postępowania restrukturyzacyjnego. Z uwagi na znaczącą odmienność tego rozwiązania, omówię to postępowanie w kolejnym wpisie na blogu.



układ z wierzycielami

Układ z wierzycielami w upadłości konsumenckiej czyli upadłość bez upadłości

Wraz z wejściem w życie ostatniej nowelizacji ustawy prawo upadłościowe, konsumenci zyskali nową możliwość oddłużenia. Ustawa wprowadziła nowe rozwiązanie zwane układem w postępowaniu upadłościowym. Układ z wierzycielami w przeszłości był rozwiązaniem adresowanym tylko wobec przedsiębiorców.

Układ z wierzycielami – jak rozpocząć postępowanie układowe i kto może starać się o jego otwarcie?

Ten tryb upadłości konsumenckiej przewidziany jest dla dłużników posiadających stałe i stabilne dochody. Aby sąd zgodził się na zawarcie układu, musi bowiem dojść do przekonania, że sytuacja zawodowa dłużnika wskazuje na zdolność do pokrycia kosztów postępowania i wykonania układu. W trybie postępowania o zawarcie układu, w przeciwieństwie do upadłości konsumenckiej, dłużnik ma możliwość zachowania swojego majątku. Jego jedynym obowiązkiem będzie wykonywanie zatwierdzonego układu. Dzięki temu trybowi, dłużnik ma zatem szansę na realne zrestrukturyzowanie swoich zobowiązań. Jest to opcja bezpieczna również dla wierzycieli, gdyż nadzór nad całym procesem sprawuje sąd.

Aby móc zawrzeć układ z wierzycielami, należny złożyć do sądu “wniosek o otwarcie postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli”. Składa się go na urzędowym formularzu. Zasadniczo nie odbiega on formalnie od wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Musi jednak zawierać dodatkowe informacje tzw. wstępne propozycje układowe. Jest to deklaracja dłużnika, w jakim stopniu jest w stanie spłacić poszczególnych wierzycieli. Wraz z wnioskiem o zawarcie układu, dłużnik musi uiścić również zaliczkę na wydatki w toku postępowania. Aktualnie wynosi ona 5 148,07 zł.

Układ z wierzycielami – przebieg postępowania układowego

Jeżeli wniosek dłużnika jest sporządzony prawidłowo pod względem formalnym, sąd wyda postanowienie o otwarciu postępowania. W postanowieniu tym, sąd przydzieli dłużnikowi nadzorcę sądowego. Od tej pory, dłużnik zobowiązany jest informować nadzorcę o stanie swojego majątku. Nie może również dokonywać bez jego zgody czynności rozporządzających. W terminie 30 dni od doręczenia nadzorcy postanowienia, ma on za zadanie:

  1. doprecyzować propozycje układowe w porozumieniu z dłużnikiem ,
  2. sporządzić spis wierzytelności (w tym wierzytelności spornych),
  3. zwołać zgromadzenie wierzycieli w celu odbycia głosowania nad układem.

Termin zgromadzenia wierzycieli ustala nadzorca sądowy w porozumieniu z dłużnikiem. Zgromadzenie wierzycieli nie może odbyć się co do zasady jednak później niż trzy miesiące od dnia otwarcia postępowania.

Zgromadzenie wierzycieli

Zgromadzeniu wierzycieli przewodniczy nadzorca sądowy. Z przebiegu zgromadzenia wierzycieli sporządza się protokół. Powinien on zawierać treść układu oraz wymieniać wierzycieli głosujących za układem i przeciwko układowi. Prawo głosu mają Ci wierzyciele, których wierzytelności zostały umieszczone w spisie wierzytelności. Następnie nadzorca sądowy przedstawia sądowi wniosek o zatwierdzenie układu albo o umorzenie postępowania. Ma na to dwadzieścia jeden dni, od dnia zgromadzenia wierzycieli.

układ z wierzycielami

Zatwierdzenie układu

Układ z wierzycielami, musi zostać zatwierdzony przez sąd postanowieniem. Jeśli jest krzywdzący wobec niektórych wierzycieli to sąd ma prawo odrzucić wniosek o zatwierdzenie. Dlatego szczególnie ważnym aspektem postępowania jest wypracowanie takiego układu, który jest sprawiedliwy a jego wykonanie zaspokaja roszczenia wobec wszystkich wierzycieli.

Wykonanie układu

Układ z wierzycielami jest niczym innym jak ugodą określającą wysokość miesięcznych spłat na ich rzecz. Zawierany jest co do zasady na okres nieprzekraczający pięciu lat. W przypadku wierzytelności zabezpieczonych zastawem lub hipoteką, układ może zostać wydłużony. Dłużnik wykonuje układ za pośrednictwem nadzorcy wykonania układu. Jeśli dłużnik wykona postanowienia układu, pozostałe zadłużenie podlega umorzeniu.

Jeśli w trakcie postępowania dłużnik nie będzie wykonywał postanowień układu, sąd może umorzyć postępowanie układowe. W takim przypadku dłużnikowi pozostanie już tylko wystąpienie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Jeśli stać nas zatem na częściową spłatę długów i chcemy zachować zgromadzony majątek, należy rozważyć zawarcie układu. Warto zauważyć, iż skutkiem otwarcia postępowania będzie zawieszenie z mocy prawa postępowań egzekucyjnych dotyczących wierzytelności objętych z mocy prawa układem. Istnieje wówczas również możliwość zawieszenia na maksymalny okres 3 miesięcy, postępowania egzekucyjnego co do wierzytelności hipotecznych.



Długi rolnika

Długi rolnika – restrukturyzacja zadłużenia gospodarstw rolnych

W jednym z moich pierwszych wpisów na blogu poruszałem temat upadłości gospodarstw rolnych (zobacz). Pomimo wejścia w życie nowelizacji prawa upadłościowego w dniu 24 marca 2020 r., podstawowa zasada pozostała niezmienna. Rolnik prowadzący gospodarstwo rolne i nie wykazujący dodatkowej aktywności gospodarczej nie może starać się o ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa i może wystąpić o upadłość konsumencką. W jej ramach może liczyć na umorzenie długów lecz wiązać będzie się to z utratą całego majątku w tym gospodarstwa rolnego. Z drugiej strony, w dniu 8 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne. Przyznaje ona rolnikom prowadzącym gospodarstwa rolne wsparcie w spłacie posiadanych przez nich zobowiązań. Długi rolnika mogą zostać zatem zrestrukturyzowane.

Długi rolnika – kto może starać się o restrukturyzację?

Wsparcie restrukturyzacyjne zgodnie z ustawą przysługuje podmiotowi, który:

  1. prowadzi działalność rolniczą (może to być rolnik prowadzący indywidualne gospodarstwo a także spółka prawa handlowego o ile taką działalność wykonuje),
  2. posiada długi pieniężne wynikające z prowadzonej działalności rolniczej,
  3. ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce,
  4. jest właścicielem gospodarstwa rolnego (użytki rolne przekraczające 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy),
  5. prowadzi działalność rolniczą przynajmniej przez 3 lata,
  6. jest niewypłacalny w rozumieniu ustawy prawo upadłościowe (jako niewypłacalność traktować należy zatem stan utraty płynności finansowej),
  7. nie jest w trakcie postępowania upadłościowego lub restrukturyzacyjnego (prowadzonego na podstawie ustawy prawo restrukturyzacyjne).
długi rolnika

Na czym polega restrukturyzacja?

Zgodnie z ustawą, restrukturyzacja polega na wsparciu finansowym świadczonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa). Wsparcie to pomoże zmniejszyć długi rolnika i wyjść z zadłużenia bez całkowitej utraty majątku.

Restrukturyzacja występuje w wariantach:

WARIANT 1 – udzielenie rolnikowi przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pomocy publicznej w formie:

  • dopłaty do oprocentowania kredytu udzielonego przez bank na sfinansowanie spłaty zadłużenia powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej,
  • pożyczki na sfinansowanie spłaty zadłużenia powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej.

WARIANT 2 – udzielanie rolnikowi przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa pomocy publicznej w formie gwarancji zabezpieczającej spłatę kredytu udzielonego przez bank na sfinansowanie spłaty zadłużenia powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej.

WARIANT 3przejęcie przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa długu rolnika powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej pod warunkiem przeniesienia własności całości albo części nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa.

Aby skorzystać z wybranej formy wsparcia, rolnik musi złożyć wniosek zawierający plan restrukturyzacyjny.  Plan ten musi zostać zaakceptowany przez właściwego dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Przed złożeniem wniosku należy dobrze zastanowić się nad formą pomocy. Każdy z wariantów niesie bowiem ze sobą określone obowiązki. Przed skorzystaniem z pomocy warto zatem zasięgnąć fachowej porady.

Plan restrukturyzacji gospodarstwa rolnego

Warunkiem skorzystania z pomocy jest sporządzenie planu restrukturyzacyjnego. Plan powinien zawierać:

  1. opis sytuacji gospodarstwa rolnego,
  2. opis wpływu pomocy na gospodarstwo rolne,
  3. analizę i ocenę stanu ekonomiczno-finansowego,
  4. opis działań, które będą podejmowane w celu przywrócenia zdolności do pokrywania kosztów prowadzonej działalności rolniczej oraz spłaty zadłużenia,
  5. wskazanie okresu restrukturyzacji, w którym nastąpi przywrócenie zdolności do pokrywania kosztów prowadzonej działalności rolniczej oraz spłaty zobowiązań finansowych.

Dyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego akceptuje plan restrukturyzacji na wniosek rolnika, w terminie 30 dni od dnia złożenia tego wniosku wraz z planem restrukturyzacji.



spadek a upadłość

Spadek a upadłość konsumencka – wpływ upadłości na nabycie spadku

Celem upadłości konsumenckiej jest umorzenie długów. Aby uzyskać umorzenie zobowiązań, trzeba jednak poświęcić posiadany majątek. Z chwilą ogłoszenia upadłości przedmioty i nieruchomości będące własnością dłużnika tworzą tzw. masę upadłości. Jest to nic innego jak majątek, który podlega zlikwidowaniu przez syndyka. Środki uzyskane ze sprzedaży własności dłużnika trafiają natomiast do wierzycieli upadłego. Co istotne do masy upadłości wchodzi także mienie nabyte przez upadłego już po ogłoszeniu upadłości. Spadek a upadłość – jaki wpływ ma ogłoszenie upadłości konsumenckiej na otrzymanie spadku w trakcie jej trwania?

Spadek a upadłość – nabycie spadku przed ogłoszeniem upadłości

Do otwarcia spadku dochodzi z chwilą śmierci spadkodawcy. Spadkobierca powołany do dziedziczenia dysponuje 6-miesięcznym terminem (liczonym od powzięcia przez niego informacji o śmierci spadkodawcy) na przyjęcie lub odrzucenie spadku. Jeżeli otwarcie spadku nastąpiło jednak przed ogłoszeniem upadłości, a dłużnik nie złożył jeszcze oświadczenia to nie musi on tego robić. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy prawo upadłościowe, jeśli termin na odrzucenie spadku przypada po otwarciu upadłości to spadek dziedziczy się z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie spadku w ten sposób oznacza, iż upadły dziedziczy spadek wraz z długami po zmarłym. Za długi odpowiada on jednak do wysokości stanu czynnego spadku tj. wartości spadku.

Jeżeli dłużnik zdążył przed ogłoszeniem upadłości przyjąć spadek składając oświadczenie w sądzie lub przed notariuszem, to oczywiście tak nabyty majątek wchodzi w skład masy upadłościowej i podlega likwidacji. Jeżeli natomiast przed ogłoszeniem upadłości dłużnik spadek odrzucił, to w zależności od jego wartości, takie działanie może zostać potraktowane jako tzw. pokrzywdzenie wierzycieli. W takim przypadku wierzyciel będzie mógł żądać sądowego uznania takiego odrzucenia za bezskuteczne.

spadek a upadłość

Spadek a upadłość – nabycie spadku po otwarciu upadłości

Jeśli upadły otrzymuje spadek po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, przedmioty uzyskane w ten sposób wchodzą niejako z automatu do masy upadłości. Automatyzm wejścia spadku do masy polega na tym, iż upadły nie musi składać w zakresie przyjęcia spadku żadnych oświadczeń. Oznacza to zawsze, że upadły dziedziczy spadek z dobrodziejstwem inwentarza.  Jeśli upadły złoży oświadczenie o odrzuceniu spadku po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, to takie oświadczenie jest traktowane jako bezskuteczne.

Niezależnie od tego czy upadły przyjął spadek przed ogłoszeniem upadłości, czy też spadek trafił do masy upadłościowej automatycznie, ustawa zakazuje mu jego sprzedaży bądź darowania. Umowa zbycia spadku lub jego udziału zawarta bowiem przez upadłego po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej jest nieważna.

Wyłączenie spadku z masy upadłości

Ustawa prawo upadłościowe zezwala również w wyjątkowych wypadkach na wyłącznie spadku z masy upadłości. Kiedy jest to możliwe? Jeśli w skład spadku po zmarłym wchodzą trudno egzekwowalne wierzytelności lub trudno zbywalne przedmioty. Wówczas sędzia-komisarz sprawujący nadzór nad postępowaniem może wyłączyć spadek z masy upadłości. Będzie to oznaczało, iż tak nabyty spadek nie zostanie spieniężony przez syndyka i pozostanie on do dyspozycji upadłego. Decyzję o wyłączeniu spadku z masy upadłości sędzia podejmuje z urzędu. O potrzebie takiego rozstrzygnięcia może go poinformować upadły lub syndyk. W przypadku wyłączenia spadku z masy upadłości, upadły odzyskuje swobodę zadecydowania o jego przyjęciu lub odrzuceniu. Termin do złożenia oświadczenia zaczyna biec w takim przypadku od chwili uprawomocnienia się postanowienia o wyłączeniu spadku z masy upadłości.



upadłość 2019

Upadłość 2020. Rewolucja w postępowaniu upadłościowym. Jakie zmiany wprowadzono w procedurze oddłużeniowej?

Upadłość 2020 – Prezydent podpisał 6 września 2019 r. ustawę o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw. Ustawa weszła w życie w terminie 6 miesięcy od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw tj. 24 marca 2020 r.Wszelkie rozpoczęte do tego czasu postępowania upadłościowe będą toczyć się według starych przepisów. O podstawowych założeniach nowelizacji wspominałem już w jednym z wcześniejszych wpisów na blogu. W dzisiejszym wpisie wskażę co się zmieni, gdy ustawa wejdzie w życie.

Upadłość 2020 – główne założenia ustawy nowelizującej

Ustawę określić można mianem rewolucyjnej, gdyż zmieniła ona wiele aspektów postępowania upadłościowego. Przy czym nie chodzi tutaj jedynie o upadłość konsumencką. Głównym założeniem stojącym u podstaw jej uchwalenia jest wola ustawodawcy w przyśpieszeniu rozpoznawania spraw upadłościowych. Większą rolę niż dotychczas pełnić będzie syndyk, sprawy upadłościowe rozpoznawać będą też referendarze sądowi. Wszystko to w celu szybszego rozpoznawania wniosków upadłościowych z uwagi na stale rosnącą liczbę nowych spraw i przepełnienie sądów. Najdalej idące zmiany dotyczą jednak ułatwienia upadłości przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz warunków i trybów tzw. upadłości konsumenckiej.

Upadłość przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą – uproszczenie procedury

Jak było?

Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, upadłość przedsiębiorcy jednoosobowego od strony formalnej nie różni się zasadniczo od upadłości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jeśli przedsiębiorca przejdzie cały proces upadłościowy, może liczyć na umorzenie całości lub części zobowiązań. Jest to możliwe po wykonaniu plany spłaty jeśli sąd stwierdzi, iż złożył wniosek w terminie. To właśnie spóźnione składanie wniosków o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy, jest największym problemem obecnie obowiązujących przepisów ustawy prawo upadłościowe. Jeśli upadły przedsiębiorca nie złożył wniosku w terminie, nie mógł liczyć na umorzenie zobowiązań w ramach upadłości firmowej. Ponadto wniosek o upadłość konsumencką mógł złożyć dopiero po upływie 10 lat. Nowa ustawa zmienia i uprasza procedurę upadłości przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą.

upadłość 2019

Upadłość 2020 – zasady

W procedurze upadłości przedsiębiorcy wprowadzono następujące zmiany:

1. Dochody w masie upadłości

W przypadku ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy, która posiada na utrzymaniu inne osoby (np. żonę, dzieci, rodziców), do masy upadłości (czyli po prostu likwidowanego bądź potrącanego przez syndyka majątku) nie wchodzić będzie ta część dochodu upadłego, która odpowiadać będzie iloczynowi liczby osób pozostających na utrzymaniu i 150% kwoty określonej w ustawie o pomocy społecznej (na ten moment jest to kwota 316,00 zł).

2. Wyłączenie dochodu z masy upadłości

Sędzia sprawujący nadzór nad postępowaniem, będzie mógł również określić jaka pozostała część dochodu upadłego przedsiębiorcy nie będzie wchodzić do masy upadłości. Będzie to robić mając na uwadze szczególne potrzeby upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu. Pod uwagę będzie brał tutaj ich stan zdrowia, potrzeby mieszkaniowe oraz możliwości ich zaspokojenia.

3. Wyłączenie przedmiotów z masy upadłości

Sędzia będzie mógł również wyłączyć określone przedmioty lub nieruchomości z masy upadłości. Stanie się tak przede wszystkim gdy ich zbycie przez syndyka będzie trudne lub kosztowne.

4. Czynsz z sumy sprzedaży

Przedsiębiorca posiadający nieruchomość, w której zamieszkuje i nie ma możliwości innego zaspokajania swoich potrzeb mieszkaniowych otrzyma z sumy uzyskanej ze sprzedaży tej nieruchomości przez syndyka, kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu podobnej nieruchomości za okres od 12 do 24 miesięcy. Kwota ta nie będzie wchodzić do masy upadłości i upadły będzie mógł ją samodzielnie rozporządzać.

5. Rozdzielność majątkowa

Małżonek upadłego (także małżonek rozwiedziony) przedsiębiorcy będzie mógł w drodze powództwa lub zarzutu żądać ustalenia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Będzie musiał jednak wykazać, że nie wiedział o podstawach do ogłoszenia upadłości zadłużonego małżonka.

6. Zmiana umowy alimentacyjnej

Syndyk będzie mógł żądać zmiany orzeczenia lub umowy w zakresie obowiązku alimentacyjnego spoczywającego na upadłym przedsiębiorcy.

7. Umorzenie zobowiązań

Najistotniejsza zmiana dotyczy jak wspominałem ułatwienia możliwości umorzenia zobowiązań. W terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego upadły przedsiębiorca będzie mógł złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty wierzycieli i umorzenie pozostałej części zobowiązań, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. W tym samym terminie jeśli upadły wykaże, że nie jest trwale niezdolny do dokonywania spłat w ramach planu, będzie mógł złożyć wniosek o umorzenie zobowiązań bez jego ustalania. Jeśli niezdolność do spłaty nie będzie miała charakteru trwałego (np. przejściowe problemy ze zdrowiem) sąd będzie mógł zastosować tzw. warunkowe umorzenie zobowiązań. Umorzenie nastąpi w tym przypadku pod warunkiem, że w ciągu 5 lat od wydania postanowienia, upadły ani żaden z jego wierzycieli nie wystąpi o ustalenie planu w związku z ustaniem przeszkody do spłaty. W okresie tych 5 lat na upadłego nałożony będzie obowiązek składania corocznych sprawozdań ze swojej sytuacji majątkowej i zawodowej.

Sąd będzie mógł oddalić wniosek o ustalenie planu spłaty (bądź wniosek o umorzenie zobowiązań) jedynie w dwóch przypadkach:

  • wobec zaistnienia sytuacji w której upadły przedsiębiorca doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności poprzez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań, lub
  • w przypadku gdy w ciągu ostatnich 10 lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono już postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część zobowiązań.

Jeżeli jednak upadły wykaże, iż zachodzą wobec niego przesłanki słuszności lub humanitarne, sąd nie oddali jego wniosku.

8. Plan spłaty

W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty sąd będzie również ustalał, czy upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub na skutek rażącego niedbalstwa. Ponadto będzie określać w jakim zakresie nie dłuższym niż 36 miesięcy będzie miał obowiązek  wykonywania planu.

Jeśli sąd ustali, że upadły przyczynił się do niewypłacalności plan spłaty będzie ustalany w przedziale od 36 do 84 miesięcy. Do tej pory przesłanka umyślności lub rażącego niedbalstwa zupełnie dyskwalifikowała możliwość umorzenia zobowiązań. Na podstawie nowych przepisów będzie ona jedynie wpływać na okres obowiązku wykonywania planu spłaty.

upadłość 2019

Upadłość konsumencka – łatwiejsza procedura, dłuższy czas wykonywania planu dla nierzetelnych dłużników

Podobne udławienia jak przedsiębiorcy otrzymują również konsumenci. Upadłość 2020 wprowadza szereg zmian dla konsumentów. Będą musieli oni składać jednak bardziej rozbudowane wnioski o ogłoszenie upadłości.

1. Wniosek o ogłoszenie upadłości

Do nowych obligatoryjnych okoliczności, które będą musieli przedstawiać w swoich wnioskach dodano:

  1. opis informacji o osiągniętych przychodach oraz o kosztach poniesionych na swoje utrzymanie oraz osób pozostających na utrzymaniu, w ostatnich 6 miesiącach przed dniem złożenia wniosku,
  2. informację o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich 12 miesiącach przed dniem złożenia wniosku,  których przedmiotem były nieruchomości, akcje lub udziały w spółkach,
  3. informację o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich 12 miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były ruchomości, wierzytelności lub inne prawa, a których wartość przekracza 10 000,00 zł.

2.Negatywne przesłanki upadłościowe

Najistotniejszą zmianą, podobnie jak w przypadku przedsiębiorców, jest zmiana tzw. negatywnych przesłanek upadłościowych. Chodzi tutaj o okoliczności przyznające sędziemu prawo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Na podstawie aktualnych jeszcze przepisów, sądy najczęściej oddalały wniosek na podstawie stwierdzenia, że dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Sąd oddala również obecnie wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

  1. w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów tytułu niniejszego, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
  2.  ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono na podstawie przepisu,
  3. dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
  4. czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Upadłość 2020

Powyżej wymienione przesłanki negatywne w nowej upadłości zostaną zastąpione dwiema okolicznościami. Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości:

  1. wobec zaistnienia sytuacji w której upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności poprzez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań lub,
  2. w przypadku gdy w ciągu ostatnich 10 lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono już postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część zobowiązań.

Jest to zatem daleko idące złagodzenie negatywnych przesłanek upadłościowych. Zmiana ta znacząco wpłynie na poszerzenie kręgu osób pragnących starać się o upadłość. W stosunku do konsumenta obowiązywać również opisane powyżej zasady ustalania okresu planu spłaty. Konsument będzie mógł również starać się o warunkowe umorzenie zobowiązań.

papiery

Upadłość 2020 – podsumowanie

W artykule przedstawiłem jedynie najważniejsze w mojej ocenie zmiany. Innych niuansów nowelizacji jest naprawdę sporo i będę je szczegółowo przedstawiał i opisywał w kolejnych wpisach.

Wraz z wejściem w życie nowelizacji, każdy w tym sądy zaczną uczyć się nowych przepisów i rozwiązań. W związku z tym na początku jej obowiązywania, okresy oczekiwania na ogłoszenie upadłości mogą się znacznie wydłużyć. Nie sposób również stwierdzić, jak sądy będą podchodzić do zmienionych przesłanek upadłościowych. Nie wiadomo również czy wyznaczanie 6-letnich planów spłaty stanie się powszechnie stosowanym rozwiązaniem.



upadłość konsumencka pytania

Upadłość konsumencka – najczęściej zadawane pytania

Praktycznie codziennie dostaję maile od zadłużonych osób z prośbami o wytłumaczenie na czym polega postępowanie upadłościowe. W niniejszym wpisie postaram się odpowiedzieć na te zadawane najczęściej. Ograniczę się przy tym do tzw. upadłości konsumenckiej, która dot. jedynie osób nie prowadzących działalności gospodarczej. Upadłość konsumencka – pytania, które pojawiają się najczęściej.

Co trzeba zrobić aby ogłosić upadłość konsumencką?

Jest to najczęściej zadawane przez klientów pytanie. Postępowanie upadłościowe to nic innego jak postępowanie sądowe, które rozpoczyna się złożeniem wniosku. Wniosek sporządza się na specjalnym formularzu. Samo złożenie wniosku do sądu nie wpływa na sytuację osoby zadłużonej. W dalszym ciągu mogą być w stosunku do niej prowadzone postępowanie sądowe i egzekucyjne. Windykatorzy nadal mogą nachodzić dłużnika oraz wysyłać mu wezwania i monity. Sytuacja osoby składającej wniosek zmienia się dopiero z chwilą ogłoszenia upadłości. Sąd może ogłosić upadłość po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Jeśli sąd zdecyduje się na przeprowadzenie rozprawy, dłużnik musi się na nią stawić i złożyć zeznania.

Co trzeba zrobić aby ogłosić upadłość konsumencką? Trzeba:

  • zewidencjonować swoje zadłużenie,
  • sporządzić wniosek upadłościowy (specjalny formularz),
  • złożyć wniosek w sądzie upadłościowym,
  • stawić się na rozprawę upadłościową.

upadłość konsumencka pytania

CZYTAJ WIĘCEJ!

Upadłość Konsumencka


Kiedy można ogłosić upadłość konsumencką?

Wniosek o upadłość konsumencką może być złożony w przypadku niewypłacalności. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań.

Czym jest wymagalne zobowiązanie? Jest to po prostu dług, którego termin spłaty już upłynął. Dodatkowo aby sąd uznał, że dana osoba znajduje się w stanie niewypłacalności, brak spłaty długów musi mieć charakter trwały.

Przejściowe problemy ze spłatą lub celowe nieregulowanie zobowiązań nie dają podstaw do ogłoszenia upadłości. Co istotne konsument w przeciwieństwie do przedsiębiorcy nie ma obowiązku ogłoszenia upadłości ani nie jest związany żadnym terminem. Wniosek o upadłość konsumencką można zatem złożyć w każdej chwili po wystąpieniu niewypłacalności. Nie ma znaczenia ilu wierzycieli posiada dłużnik.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Zgodnie z przepisami ustawy, upadłość konsumencką może ogłosić osoba która nie podlega upadłości przedsiębiorcy. Do upadłości przedsiębiorstw obowiązek prawny mają przystąpić:

  1. spółki prawa handlowego,
  2. przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą oraz będący wspólnikiem spółki cywilnej,
  3. wspólnik spółki osobowej podlegający odpowiedzialności za jej zobowiązania całym swoim majątkiem.

Do upadłości konsumenckiej mogą zatem przystąpić osoby, które nie są wspólnikami w spółkach osobowych (jawnej, partnerskiej, komplementariusz w spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej) oraz nie prowadzą działalności gospodarczej.

Przy czym, czasami pochopne zamknięcie działalności gospodarczej, przekreśla szanse na ogłoszenie upadłości konsumenckiej.



Co powinien zawierać wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej sporządzany na specjalnym formularzu powinien zwierać m.in.:

  1. dane dłużnika – imię, nazwisko, adres zamieszkania oraz PESEL,
  2. spis majątku z podaniem miejsca jego położenia oraz szacunkową wyceną,
  3. wykaz zobowiązań dłużnika – z wyszczególnieniem nazwy i adresu wierzyciela, aktualnej kwoty zadłużenia oraz terminu jego płatności,
  4. listę wierzytelności dłużnika – wykaz podmiotów które są dłużne wobec wnioskodawcy,
  5. uzasadnienie wniosku – opis historii dłużnika.

Do uzasadnienia wniosku powinny być załączone dokumenty potwierdzające zawarte w nim okoliczności (np. umowy kredytowe, umowy o pracę, dokumentacja medyczna itp.).

Jakie są warunki ogłoszenia upadłości konsumenckiej?

O jednym warunku już wspomniałem. Aby starać się o ogłoszenie upadłości, dłużnik musi:

  1. być niewypłacalny,
  2. posiadać zdolność upadłościową – nie może posiadać statusu przedsiębiorcy,
  3. złożyć odpowiedni wniosek do sądu upadłościowego.

Pomimo spełnienia wymienionych warunków, sąd może jednak nie przyznać upadłości. Prowadzi nas to do kolejnego pytania.

Kiedy sąd oddali wniosek o upadłość konsumencką?

Sąd oddala wniosek o upadłość, jeżeli dojdzie do przekonania że dłużnik  doprowadził do swojej niewypłacalności umyślnie lub w skutek rażącego niedbalstwa.

Upadłość nie zostanie również przyznana jeśli dłużnik istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Na upadłość nie mogą natomiast liczyć osoby, które wyłudziły kredyty czy pożyczki.

Sąd oddala również wniosek jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

  1. prowadzono już postępowanie upadłościowe które zostało umorzone,
  2. dłużnik, mając taki obowiązek nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
  3. czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli,
  4. dłużnik nie wykonywał ustalonego planu spłaty.


Po jakim czasie można składać ponowny wniosek o upadłość konsumencką?

To zależy. Jeżeli sąd uzna, że niewypłacalność powstała na skutek umyślnych bądź rażąco niedbałych  działań, dłużnik nie będzie mógł w przyszłości starać się o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Zmiana sytuacji dłużnika nie będzie tu miała znaczenia.

Ponowny wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej będzie się mógł starać ten dłużnik, którego wniosek upadłościowy został oddalony z innych przyczyn.

Ponowny wniosek może złożyć zatem np. były przedsiębiorca który nie przeprowadził upadłości firmowej lub osoba, która wyzbywała się majątku. Wniosek taki może złożyć po 10 latach od zaistnienia przesłanki oddalającej wniosek lub umarzającej postępowanie.

W chwili obecnej trwają prace nad zmianą ustawy prawo upadłościowe. Gdyby ustawa weszła w życie, znacząco zmienią się przesłanki warunkujące ogłoszenie upadłości a także okoliczności na postawie których sąd będzie mógł oddalić wniosek.

Jakie są konsekwencje upadłości konsumenckiej?

Co dzieje się w przypadku ogłoszenia upadłości?

  1. Po pierwsze zarząd nad majątkiem dłużnika przejmuje wyznaczony dla niego syndyk;
  2. Jeśli dłużnik posiada majątek syndyk dokonuje jego likwidacji. Brak majątku nie jest przy tym przeszkodą do prowadzenia postępowania upadłościowego;
  3. Po likwidacji majątku syndyk sporządza plan podziału. W dokumencie tym syndyk przeznacza ściągnięte od dłużnika kwoty na rzecz poszczególnych wierzycieli;
  4. Po wykonaniu planu podziału, przechodzi się do kolejnego etapu upadłości. Sąd na rozprawie zdecyduje czy upadły będzie miał obowiązek wykonania planu spłaty;
  5. Ustalając plan spłat sąd weźmie pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego i jego aktualną sytuacje osobistą. W postanowieniu w przedmiocie ustalenia planu spłat sąd określa, w jakiej wysokości i przez jaki czas (max. 36 m) upadły będzie miał obowiązek spłacania wierzycieli;
  6. Po wykonaniu planu, sąd wyda postanowienie o umorzeniu pozostałych zobowiązań.


Ile trwa upadłość konsumencka?

Całe standardowe postępowanie upadłościowe trwa zatem ok. 4 lat.

  1. Na rozpoznanie wniosku sąd potrzebuje średnio około 3 miesięcy;
  2. Etap likwidacji majątku i ustalania listy wierzycieli trwa około 1 roku.
  3. Plany spłat w przypadku ich ustalenia jest przeważnie ustalany na 3 lata.

Oczywiście w niektórych wypadkach postępowanie to może trwać krócej (brak majątku, brak ustalenia plany spłaty) bądź dłużej (znaczny majątek do likwidacji, duża liczba wierzycieli). Jak długo będzie trwać postępowanie upadłościowe zależy również w głównej mierze od szybkości i sprawności działań syndyka.

Jaki jest wpływ postępowania upadłościowego na postępowania egzekucyjne?

W chwili wydania postanowienia upadłościowego, prowadzone przez komorników egzekucje ulegają zawieszeniu z mocy prawa. Komornik zaprzestaje działań egzekucyjnym (np. musi zwolnić zajęty rachunek oraz wynagrodzenie). Jeśli komornik pobrał od dłużnika kwoty a nie przekazał ich jeszcze wierzycielowi musi wydać je syndykowi. Od tej pory zajęcie rachunku będzie następowało na wniosek syndyka, który powiadomi również pracodawcę upadłego.

Zawieszenie postępowań komorniczych nie wpływa jednak na wszczętą egzekucję z nieruchomości. Jeśli tzw. przybicie (zatwierdzenie likwidacji w której złożono ofertę) nastąpiło przed ogłoszeniem upadłości to sprzedaż nieruchomości zostanie zakończona przez komornika.

Jaki jest wpływ upadłości na mieszkanie upadłego?

Jeśli upadły mieszka w lokalu komunalnym to nie straci do niego prawa. Nie stanowi on bowiem jego własności. Jeżeli natomiast w skład majątku dłużnika wchodzi dom lub mieszkanie to podobnie jak inne składniki jego majątku, zostanie on sprzedany przez syndyka. Ustawa przewiduje jednak pewny przywilej dla osób które na skutek upadłości stracą nieruchomość w której zamieszkują.

Z sumy uzyskanej ze sprzedaży wydziela się bowiem upadłemu pewną kwotę. Odpowiada ona przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy. Kwota to zostanie pozostawiona upadłemu do swobodnej dyspozycji.

Czy osoba chora psychicznie może ogłosić upadłość?

Jeśli osoba chora psychicznie nie została ubezwłasnowolniona a stan zdrowia pozwala jej na występowanie przed sądem może starać się o ogłoszenie upadłości. Sama natomiast choroba psychiczna czy uzależnienie (od hazardu, alkoholu, narkotyków) jeśli wystąpiła w trakcie zaciągania zobowiązań może być czynnikiem, który pozwoli na ogłoszenie upadłości.



upadłość małżeństw

Upadłość małżeństw – wpływ ogłoszenia upadłości na małżeństwo

Upadłość małżeństw – czy jest możliwa?

Często zgłaszają się do mnie małżeństwa w których albo jeden albo obydwoje z małżonków mają problem ze spłatą zobowiązań. Jeśli obydwoje małżonkowie są niewypłacalni i spełniają przesłanki do ogłoszenia upadłości, do sądu należy złożyć dwa niezależne wnioski upadłościowe. Upadłość małżeństw nie jest przewidziana w polskim prawie upadłościowym. Nie jest możliwe złożenie wspólnego wniosku o ogłoszenie upadłości. W stosunku do każdego z małżonków należy każdorazowo zainicjować odrębną procedurę upadłościową. W przypadku gdy jednak niewypłacalny jest tylko jeden z małżonków, powstaje problem co do przeznaczenia zgromadzonego przez nich wspólnie majątku. Co dzieje się po ogłoszeniu upadłości z tzw. majątkiem wspólnym?

upadłość małżeństw

Rodzaje majątków małżeńskich

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wpływ ogłoszenia upadłości na majątek małżonków uzależniony jest od ustroju majątkowego w jakim znajdowali się przed ogłoszeniem upadłości. Na dzień dzisiejszy wyróżniamy generalnie trzy takie ustroje:

  • majątkową ustawową wspólność małżeńską,
  • umowną rozdzielność majątkową,
  • rozszerzoną wspólność majątkową.

A. Ustawowa wspólność małżeńska

Najbardziej powszechnym modelem w polskich rodzinach jest pierwszy wskazany ustój czyli ustawowa wspólność małżeńska. Ustój ten charakteryzuje się tym, że każdy z małżonków zachowuje prawo do majątku który posiadał przed zawarciem małżeństwa. Majątek nabyty w czasie trwania małżeństwa tworzy natomiast majątek wspólny małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności wynagrodzenia obojga małżonków oraz  dochody z majątku wspólnego i osobistego (np. czynsz pozyskiwany z wynajmu mieszkań). Do majątku osobistego każdego z małżonków należą natomiast:

  • przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem małżeństwa,
  • przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił (oznacza to, że co do zasady spadki i darowizny otrzymywane w trakcie małżeństwa należą wyłącznie do małżonka, który je otrzymał),
  • prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej,
  • przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  • przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  • przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  • prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  • przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

B. Rozdzielność majątkowa

Przed zawarciem małżeństwa lub już po ślubie, małżonkowie mogą zdecydować się na umowną rozdzielność majątkową (potocznie zwaną intercyzą). Oznacza to, iż każdy z nich zachowuje własny majątek a przedmioty nabywane w trakcie związku należą do małżonka który je nabył. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że ustanowienie rozdzielności majątkowej jest skuteczne wobec sądu upadłościowego jeżeli intercyza zawarta została co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.



Wpływ upadłości na majątek małżeński

A. Rozdzielność majątkowa

Jeżeli małżonkowie w chwili ogłoszenia upadłości jednego z nich znajdowali się w ustroju rozdzielności majątkowej, ogłoszenie upadłości nie będzie miało większego znaczenia dla majątku drugiego z małżonków. Jeśli nie jest on poręczycielem długu ani nie zobowiązał się w inny sposób zaspokoić roszczenia wierzyciela w przypadku niewypłacalności małżonka, zachowuje prawo do własnego majątku, który nie zostanie włączony w skład masy upadłości.

B. Wspólność majątkowa

Sytuacja jest zgoła inna gdy w chwili ogłoszenia upadłości jednego z małżonków pomiędzy małżonkami istniał ustrój wspólności majątkowej. Z chwilą ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje z mocy prawa pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkowa. Oznacza to, że majątek wspólny wchodzi do masy upadłościowej, z której likwidacji zaspokajane będą roszczenia wierzycieli. Majątek pozyskany przez upadłego po dacie ogłoszenia upadłości stanowi składnik masy upadłości. Majątek nabyty po dacie ogłoszenia upadłości przez małżonka upadłego stanowi jego wyłączny majątek, który nie podlega sprzedaży. Do masy upadłości nie wchodzą również przedmioty nabyte w trakcie małżeństwa a służące wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej (z wyjątkiem przedmiotów majątkowych nabytych do majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości).

Mówiąc prosto, majątek zgromadzony w trakcie małżeństwa zostanie sprzedany przez syndyka a sumy uzyskane z jego sprzedaży zostaną wypłacone wierzycielom upadłego. Co może w tej sytuacji zrobić małżonek upadłego, który przyczynił się do powstania majątku wspólnego a teraz zostaje z niczym?

upadłość małżeństw

Upadłość małżeństw -uprawnienia małżonka upadłego w postępowaniu upadłościowym

Małżonek upadłego może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając swoją wierzytelność sędziemu. Powinien zatem w pierwszej kolejności sprawdzić, kiedy ogłoszenie o upadłości zostanie zamieszczone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Wskazany jest tam termin do składania zgłoszeń wierzytelności. Zgłoszenia wierzytelności składa się na specjalnym formularzu. Po zgłoszeniu wierzytelności, małżonek upadłego staje się jego wierzycielem co do wartości odpowiadającej co do zasady połowie wartości majątku wspólnego. Małżonek powinien zatem otrzymać przypadającą mu część ze sprzedaży majątku wspólnego. Natomiast wierzytelność małżonka powinna zostać ujęta w planie spłaty.

Innym sposobem ochrony jaki przysługuje małżonkowi upadłego jest możliwość złożenia wniosku o wydanie z sumy uzyskanej ze sprzedaży wspólnego mieszkania, kwotę odpowiadającej przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres dwunastu miesięcy.

Upadłość małżeństw – podsumowanie

Każdy przypadek upadłości osoby pozostającej w związku małżeńskim jest indywidualny i wymaga szczegółowej analizy prawnej. Małżonkowie często posiadają bowiem problem z rozróżnieniem co wchodzi do ich majątku wspólnego a co pozostaje ich odrębnym majątkiem. Niejednokrotnie zdarza się również, że małżonkowie wzajemnie poręczają sobie swoje długi albo wręcz są zobowiązani do spłaty solidarnie. Przed rozpoczęciem procedury upadłościowej, której zwieńczeniem jest umorzenie zobowiązań warto zatem skonsultować się z prawnikiem.

Nowelizacja upadłości 2020 r.

Nowelizacja ustawy prawo upadłościowe w zakresie wspólnego zadłużenia małżonków nie wprowadza istotnych zmian. Właściwie jedynym nowym rozwiązaniem jest ustawowy obowiązek poinformowania małżonka dłużnika o ogłoszeniu upadłości. Dotychczas bowiem to w interesie małżonka upadłego było powzięcie informacji o upadłości współmałżonka. W przypadku małżonków, żyjących w separacji faktycznej, którzy nie pozostawali w dobrych stosunkach, współmałżonek często nie dowiadywał się o upadłości żony czy męża. Tym samym pozbawiany zostawał często realnej szansy na zgłoszenie swoich roszczeń w postępowaniu upadłościowym. Na podstawie nowych przepisów to syndyk ma powiadomić małżonka upadłego o ogłoszeniu jego upadłości. W zawiadomieniu syndyk musi pouczyć małżonka
o przysługujących mu uprawnieniach i obowiązkach.




jak płacić alimenty po ogłoszeniu upadłości

Upadłość konsumencka – jak płacić alimenty po ogłoszeniu upadłości

Nieraz zdarzyło mi się usłyszeć od klientów pytanie czy w związku z posiadaniem zaległości alimentacyjnych mogą oni starać się o ogłoszenie upadłości? W niniejszym wpisie przybliżę Państwu temat zobowiązań alimentacyjnych w postępowaniu upadłościowym. Jak płacić alimenty po ogłoszeniu upadłości?

Alimenty jako zobowiązanie

Alimenty to nic innego jak ustalona wyrokiem (bądź umową) kwota regulowana przez dłużnika alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej do ich otrzymywania. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż osoba posiadająca zasądzone alimenty i która ma problemy z ich spłacaniem może wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Zobowiązanie alimentacyjne nie może być jednak jedynym nieregulowanym długiem przyszłego upadłego.

Alimenty po ogłoszeniu upadłości – wpływ ogłoszenia upadłości na spłatę alimentów

Często zdarza się tak, iż dłużnik reguluje alimenty terminowo ale ma problem ze spłatą innych zobowiązań. W takim przypadku ogłoszenie upadłości nie wpływa na obowiązek opłacania bieżących alimentów. Różnica po ogłoszeniu upadłości jest taka, że zobowiązania alimentacyjne ciążące na upadłym, zaspokaja nie upadły, ale wyznaczony dla niego syndyk. Kwoty na zaspokajanie alimentów potrąci on z masy upadłości w skład której wchodzi cały majątek dłużnika. Ogłoszenie upadłości nie wpływa wprawdzie na terminy płatności świadczeń alimentacyjnych aczkolwiek może wpłynąć na ich wysokość. Alimenty na każdego uprawnionego syndyk wypłaci w wysokości nie większej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. W roku 2019 jest to kwota w wysokości 2 250,00 zł brutto. W przypadku zatem ustalenia alimentów w wyższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę kwocie, syndyk zredukuje ich wysokość.  Taki stan utrzymuje się do dnia sporządzenia ostatecznego planu podziału.

Taki sposób uregulowania spłacani alimentów bieżących może być trudny dla uprawionych do ich otrzymywania. Aby złagodzić tą dolegliwość alimentom bieżącym przyznano prawo z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi należnościami i zobowiązaniami.

jak płacić alimenty po ogłoszeniu upadłości

Alimenty po ogłoszeniu upadłości – wpływ ogłoszenia upadłości na zaległości alimentacyjne

Dług alimentacyjny, czyli niespłacona przed dniem wniesienia wniosku o ogłoszenie upadłości suma zadłużenia, podlega zgłoszeniu do spisu wierzytelności stanowiącego integralną część wniosku. O ogłoszeniu upadłości dłużnika alimentacyjnego zostanie poinformowana osoba uprawniona. Po jej powiadomieniu osobie uprawnionej przysługiwać będzie prawo do formalnego zgłoszenia swojej wierzytelności i tym samym do brania udziału w dalszym etapie postępowania upadłościowego. Brak zgłoszenia wierzytelności pozbawi osobę uprawnioną do możliwości zaspokojenia swojego roszczenia.

Powództwa alimentacyjne w trakcie postępowania upadłościowego

Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo-administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Ustawa prawo upadłościowe przewiduje jednak wyjątek dot. dochodzenia należności alimentacyjnych. W przypadku powództw zasądzenie lub podwyższenie alimentów pozew skierowany zostanie jednak wyłącznie przeciwko upadłemu.

Brak możliwości umorzenia długów alimentacyjnych

Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli.

 Jednak ani zaległe ani bieżące alimenty nie podlegają umorzeniu. Po zakończeniu postępowania upadłościowego, można pozwać upadłego o zapłatę alimentów bez żadnych ograniczeń.

Alimenty po ogłoszeniu upadłości – nowelizacja upadłości konsumenckiej 2020 r.

Nowe przepisy prawa upadłościowego obowiązujące od 24 marca 2020 r. nie wpływają na zasady regulowania alimentów po ogłoszeniu upadłości. Nowelizacja wprowadza jednak przepis pozwalający syndykowi na wytoczenie powództwa w zakresie zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Nowe uprawnienie pozwala zatem syndykowi na wytoczenie do sądu powództwa o zmniejszenie lub ustanie obowiązku alimentacyjnego. Syndyk otrzymuje zatem praktyczne uprawnienie do kontrolowania orzeczeń alimentacyjnych. Wprowadzenie tego przepisu podyktowane jest częstym wykorzystywaniem przez dłużników, alimentów jako środka transferowania pieniędzy celem uszczuplenia swojego majątku. Obowiązek regulowania alimentów posiada bowiem pierwszeństwo spłaty względem innych zobowiązań.  



długi

Upadłość konsumencka – jakie długi nie zostaną umorzone

Jakie długi nie ulegają umorzeniu po przeprowadzeniu upadłości konsumenckiej? Temat ten poruszany był już w jednym z wcześniejszych wpisów na moim blogu. Wciąż pojawia się jednak się w pytaniach moich klientów, dlatego postanowiłem go szczegółowo rozwinąć w niniejszym wpisie.

Głównym celem upadłości konsumenckiej jest umorzenie zobowiązań upadłego nieuregulowanych w wyniku wykonania zasądzonego planu spłaty. Z uwagi na szczególny charakter niektórych długów, ustawa wyłącza możliwość ich anulowania w wyniku przeprowadzenia procesu upadłościowego. To że niektóre długi nie podlegają umorzeniu nie oznacza jednak, że nie mamy szans na ogłoszenie upadłości. W przypadku przyznania upadłości zostaną bowiem umorzone pozostałe długi.

Jakie długi nie zostaną umorzone?

Po wykonaniu planu spłaty, co do zasady upadły nadal będzie musiał spłacać następujące zobowiązania:

  • zobowiązania alimentacyjne;
  • grzywny oraz kwoty zasądzone celem naprawienia szkody i zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę (a także zobowiązania do naprawienia szkody, która jest wynikiem przestępstwa albo wykroczenia);
  • renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, śmierci lub kalectwa;
  • zobowiązania do zapłacenia nawiązki lub świadczenia pieniężnego, które sąd orzekł jako środek karny lub środek aby poddać sprawcę próbie;
  • zobowiązania, które upadły świadomie zataił w przypadku, gdy wierzyciel nie był uczestnikiem postępowania upadłościowego.
długi

A. Zobowiązania alimentacyjne

Przy zobowiązaniach alimentacyjnych sprawa jest oczywista. Z uwagi na wyjątkową i moralnie zabarwioną funkcję jaką pełnią alimenty, dłużnik nie może liczyć na ich umorzenie. Zobowiązanie alimentacyjne może wynikać z wyroku sądu (wyrok rozwodowy, wyrok ustalający alimenty), ugody jak i dobrowolnego ustanowienia alimentów w akcie notarialnym. Niezależnie od podstaw alimentacyjnych, zobowiązania te nie zostaną umorzone przez upadłość konsumencką.

O tym jak płacić alimenty w trakcie upadłości i czy mimo braku ich anulowania należy zgłaszać je we wniosku upadłościowym, opiszę Państwu w kolejnym wpisie na blogu.

B. Grzywny oraz inne kwoty zasądzone przez sąd celem naprawienia szkody i zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę

Najważniejszą informacją w zakresie nieumarzalnych grzywien jest fakt, iż chodzi tu wyłącznie o grzywny zasądzone przez sąd.

Oprócz grzywien, w postępowaniu upadłościowym nie ulegają umorzeniu kwoty zasądzone celem wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Redakcja opisywanego przepisu wskazuje, iż umorzeniu nie ulegną jedynie grzywny wymierzone jako kary w postępowaniu karnym ( karno-skarbowym i wykroczeniowym).

Co będzie w sytuacji gdy nie stwierdzono przestępstwa a sąd cywilny zasądził wobec dłużnika obowiązek uiszczenia odszkodowania lub zadośćuczynienia? Jeśli poszkodowany dochodzi odszkodowania wyłącznie w sądzie cywilnym to będzie ono podlegało umorzeniu w postępowaniu upadłościowym. Wyjątkiem jest sytuacja zasądzenia renty o której mowa poniżej.

Istotnym jest również, że ulegają umorzeniu w postępowaniu upadłościowym kary finansowe i grzywny nakładane przez inne instytucje niż sądy.

C. Renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, śmierci lub kalectwa

Jeśli sąd w postępowaniu cywilnym zasądził od sprawcy na rzecz poszkodowanego rentę z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, śmierci (śmierć osoby bliskiej) lub kalectwa, to tego rodzaju świadczenie nie będzie podlegało umorzeniu w postępowaniu upadłościowym.

Umorzenie długu w upadłości konsumenckiej nie zlikwiduje zatem zobowiązania osoby, która przykładowo była sprawcą wypadku i wobec której zasądzono obowiązek regulowania renty na rzecz poszkodowanego. Renta ta jest co do zasady przyznawana w sytuacji gdy poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej. Sąd zasądzi rentę również gdy zwiększyły się jego potrzeby poszkodowanego lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.

D. Zobowiązania do zapłacenia nawiązki lub świadczenia pieniężnego, które sąd orzekł jako środek karny lub środek aby poddać sprawcę próbie

Środki karne stanowią jeden z elementów sankcji karnej. Jednym z nich jest tzw. świadczenie pieniężne, które może orzec sąd wobec sprawcy przestępstwa. Odstępując od wymierzenia kary, a także w wypadkach wskazanych w Kodeksie karnym, sąd może orzec świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Wysokość tego świadczenia nie może przekroczyć 60 000 złotych.

Świadczenie to nie podlega umorzeniu w postępowaniu upadłościowym. Sąd w postępowaniu karnym może orzec także nawiązkę w wysokości do 200 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. Na umorzenie tego zobowiązania nie można liczyć w przypadku upadłości konsumenckiej.

długi

E. Zobowiązania, które upadły świadomie zataił w przypadku, gdy wierzyciel nie był uczestnikiem postępowania upadłościowego

Ostatnim rodzajem zobowiązania, które nie podlega umorzeniu jest dług świadomie zatajony przez upadłego. Długi, o których upadły nieintencjonalnie „zapomniał” (częsty przypadek zagubienia dokumentacji dotyczących długów powstałych w dalekiej przeszłości) co ważne – podlegają umorzeniu.

Ukrycie długu może zostać uznane za świadome, gdy dokonane jest w celu postawienia dłużnika w innym świetle. Również gdy przedstawia on opis swojej historii w sposób fragmentaryczny. Przykładowo jeśli dłużnik nie przedstawi we wniosku zobowiązania, które w odniesieniu do jego pozostałych długów można uznać za wysokie, sąd może uznać, iż dłużnik celowo pominął w spisie wierzycieli dane zobowiązanie. W praktyce jednak sąd ma bardzo daleko idącą trudność w określeniu czy upadły celowo nie podał jakiegoś długu we wniosku upadłościowym.

Na marginesie stwierdzić można, iż dopuszczalne jest wskazanie pominiętej wierzytelności przez upadłego także już po ogłoszeniu upadłości. Zgłoszenie takie może nastąpić w drodze pisma procesowego skierowanego do sędziego-komisarza. Takie zachowanie zwiększa szanse na uznanie przeoczenia za nieumyślne.

Nowelizacja prawa upadłościowego 2020 r.

Nowa uproszczona upadłość konsumencka obowiązująca od 24 marca 2020 r. nie wprowadza żadnych zmian w katalogu długów, które nie podlegają umorzeniu.

W świetle obowiązujących od marca 2020 r. przepisów, w postanowieniu o ustaleniu planu spłaty, sąd będzie badał, czy upadły doprowadził do swojej niewypłacalności umyślnie czy nie. Jeśli sąd ustali, że upadły przyczynił się do niewypłacalności plan spłaty będzie ustalany w przedziale od 36 do 84 miesięcy. W przypadku uznania natomiast, iż upadły nie przyczynił się do swojej upadłości, plan będzie ustalany jak dotychczas – czyli maksymalnie do 36 miesięcy.



r.pr. Karol Franczak

Jestem radcą prawnym wpisanym na listę radców prawnych OIRP w Krakowie pod nr KR-3928.

Od wielu lat specjalizuję się w bieżącym doradztwie osobom prywatnym i przedsiębiorcom.

Zapraszam do skorzystania z mojej wiedzy!